محمد مؤمن بن محمد حسين النخعي الآشتيانى
16
تذكرة العلاج و رساله خواص بيخ چينى ( فارسى )
مسهل مشروب ميل نمايند و در اين تنقيه دو فصد قيفال كنند و اكر باز هم حاجت باشد حجامت ساقين كنند و بعد از ان پشت كوش را زالو بيندازند و همچنين رك پيشانى زنند و از آب به و سيب و كشنيز و شيره تخم كشنيز بو داده و صندل سرخ و كافور لخلخه نمايند و صندل سرخ و آب خيار با آب كشنيز با آب كاهو و سركه بر سر طلا نمايند و اسپرزه با شير دختر زده بر سر بيندازند و جل وزغ با كرم خراطينى و آرد جو و تراشهء كدو مخلوط نمايند و بر سر بيندازند و غذا بنوعيست كه بعد ازين ذكر مىشود السّرسام الصفراوى علامت آن سرعت نبض و ناريت قاروره و حمّى محرقه و بيخوابى و خفت راس و خشكى منخرين و صفرت حورة و زبان و كفتن هديان و اضطراب و سوء خلق و غضب است و هركاه ورم در مقدم دماغ باشد باعث فساد خيال مىشود و اكر در مؤخر دماغ است باعث فساد حرف مىشود و در مجموع باعث فساد مجموع است علاج معالجه اين قسم قريب بدمويست سواى اينكه در بعضى تدابير جزئيّه اختلافى بهم مىرساند خلاصه در خفت و قلت مرض هر بامداد عناب ده عدد خاكشير دو م ل شيرخشت پنج م ل بنوشند و روزى دو سه آب جزئى از دواهاى مذكوره حقنه نمايند و هركاه تب بسيار خفيف باشد ظهرها نارنكى يا انارين يا كاهو و سكنجبين بخورند و شبها آش آلوچه و آب غوره و آب ليمو و اكر تب خفيف نباشد و مرض مستعد باشد بدستور مذكور قبل تنقيه كامل نموده و ساير تدابير ديكر از طلا آيت و ضمادات و نطولات بنهاج مذكوره است ليكن اكر مقتضى باشد از رك باسليق يك فصد كنند و هركاه